Διαβήτης και Αλκοόλ

Άννα Παπατζιάλα – Σιτζάνη

Πως μπορούμε να υπολογίσουμε τις θερμίδες που μας δίνει ένα αλκοολούχο ποτό; Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τα αλκοολούχα ποτά;

Κάθε γραμμάριο αλκοόλης, όταν καίγεται στον οργανισμό μας αποδίδει περίπου 7 θερμίδες. Γι αυτό και το αλκοόλ θεωρείται το δεύτερο πιο πλούσιο σε θερμίδες συστατικό, μετά το λίπος.

Πως μπορούμε να υπολογίσουμε τις θερμίδες που μας δίνει ένα αλκοολούχο ποτό;

1ο Βήμα: Υπολογίζουμε τα γραμμάρια αλκοόλης που περιέχει ένα ποτό, ως εξής:

γραμμ. Αλκοόλης = η επί τοις % περιεκτ. σε αλκοόλ Χ 0,794 Χ όγκος ποτού σε ml.
                                               100

Π.χ. 100 ml ουϊσκυ με 40% περιεκτικότητα σε αλκοόλη, περιέχει: 40/100 Χ 0,794 Χ 100 = 31,76 gr αλκοόλης.

2ο Βήμα: Για να βρούμε πόσες θερμίδες πήραμε από το ποτό μας, πολλαπλασιάζουμε τα γραμμάρια της αλκοόλης επί 7,1 π.χ. για το παραπάνω παράδειγμα έχουμε:
31,76 x 7,1 =225 kcal. Άρα, από 100 ml ουίσκυ (2 μερίδες περίπου) παίρνουμε 225 kcal!

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τα αλκοολούχα ποτά;

Τα ποτά ποικίλουν ως προς την περιεκτικότητά τους σε υδατάνθρακες. Τα αποσταγμένα ποτά (ουίσκυ, τζίν, βότκα, μπράντυ κ.λ.π.) έχουν υχηλή συγκέντρωση αλκοόλης και καθόλου υδατάνθρακες. Οι μπύρες ποικίλουν σε ποσοστά αλκοόλης. Υπάρχουν μπύρες χωρίς αλκοόλ, ανοιχτόχρωμες με ποσοστά αλκοόλ 3-4%, σκουρόχρωμες με ποσοστά 6-7%. Μια συνηθισμένη μερίδα μπύρας 300 – 360 ml, περιέχει περίπου 15 – 20 γρ. αλκοόλης, 13 – 15 γρ. υδατάνθρακες, ίχνη πρωτεϊνών και δίνει περίπου 150 θερμίδες! Τα κρασιά, ξηρά ή γλυκά, ποικίλουν σε περιεκτικότητα αλκοόλης, με μέση περιεκτικότητα 11 – 12%. Μια συνηθισμένη μερίδα 100 – 120 ml ξηρού κρασιού περιέχει 12– 14 γραμμάρια αλκοόλης και ίχνη υδατανθράκων. Τα γλυκά κρασιά περιέχουν υψηλότερο ποσοστό σακχάρων, που μπορεί να φτάνει και το 15%. Στα λικέρς το ποσοστό των υδατανθράκων είναι υψηλό και φτάνει έως και 50% ενώ η συγκέντρωση της αλκοόλης κυμαίνεται στο 20 – 55%.

   wine1 

Τι μπορεί να προκαλέσει το αλκοόλ στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη;

  • Η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών από άτομα με αρύθμιστο σάκχαρο, μπορεί να οδηγήσει σε αλκοολική υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία.
  • Όταν το αλκοόλ καταναλώνεται μετά από έντονη σωματική δραστηριότητα, ή μετά από παράλειψη κάποιου γεύματος (κατάσταση νηστείας), οδηγεί τον διαβητικό σε βαριά υπογλυκαιμία.
  • Η κατανάλωση αλκοόλης συνδέεται με την αύξηση των τριγλυκεριδίων στο αίμα, κυρίως σε παχύσαρκα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη και δυσλιπιδαιμία.
  • Στους διαβητικούς με υπέρταση, η χρόνια κατανάλωση αλκοολούχων ποτών, συνδέεται με τις διαταραχές της αρτηριακής πίεσης.
  • Στις περιπτώσεις οπού υπάρχουν επιπλοκές στο σακχαρώδη διαβήττη (διαβητική νεφροπάθεια, περιφερική νευροπάθεια, μακρο και μικρο αγγειοπάθεια κ.λ.π.) η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών θεωρείται βλαπτική και σαφώς επιβαρυντική.
  • Το αλκοόλ επιβαρύνει ως γνωστό τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος του ήπατος και του παγκρέατος ενώ μπορεί να αλληλεπιδρά και με διάφορα φάρμακα που τυχόν παίρνει ο διαβητικός για τη θεραπεία του.
  • Τέλος, εφόσον το αλκοόλ είναι πλούσιο σε θερμίδες, μπορεί εύκολα να απορυθμίσει το σωματικό βάρος και κατά συνέπεια στο διαβητικό τη ρύθμιση του σακχάρου του.

Τι πρέπει να κάνει ο διαβητικός;

Σε γενικές γραμμές, η μέτρια και λογική χρήση του αλκοόλ δεν απαγορεύεται στα άτομα με διαβήτη. Εξάλλου, αυτό αποτελεί μέρος του τρόπου ζωής στη χώρα μας και είναι παραδοσιακό στοιχείο στη Μεσογειακή μας Διατροφή. Ωστόσο, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τα εξής:

  • Δεν πίνουμε αλκοόλ ποτέ νηστικοί ή μετά από έντονη άσκηση, ή βαριά σωματική εργασία ή όταν οδηγούμε ή χειριζόμαστε επικίνδυνα μηχανήματα. Η υπογλυκαιμία στην περίπτωση αυτή είναι έντονη και μπορεί να εμφανιστεί μετά από αρκετές ώρες.
  • Πλήρης αποχή από την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών συστήνεται αυστηρά σε γυναίκες με διαβήτη κυήσεως, σε αρύθμιστους ινσουλινο -εξαρτώμενους διαβητικούς, σε διαβητικούς με νεφροπάθεια, αυξημένα τριγλυκερίδια, παγκρεατίτιδα, παθήσεις του ήπατος κ.λ.π.
  • Η περιστασιακή ή χρόνια κατάχρηση αλκοολούχων ποτών , οδηγεί σε μέθη, επηρεάζει την κρίση και συντελεί στην εγκατάλειψη της αυτόφροντίδας και του γλυκαιμικού ελέγχου από διαβητικό.
  • Στους διαβητικούς με υπέρταση, η χρόνια κατανάλωση αλκοολούχων ποτών, συνδέεται με τις διαταραχές της αρτηριακής πίεσης.
  • Όταν ο διαβητικός έχει σε γενικές γραμμές καλή ρύθμιση και δεν είναι παχύσαρκος, μπορεί να καταναλώνει 2 ποτά την ημέρα (αν πρόκειται για άνδρα) ή 1 ποτό/ημέρα (αν πρόκειται για γυναίκα).
  • Ο διαβητικός οφείλει να επιλέγει ποτά χωρίς ζάχαρη ή μεγάλες ποσότητες υδατανθράκων. Στην αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει να εκπαιδευτεί ανάλογα, ώστε να μην διαταράσσεται το θερμιδικό ισοζύγιο της δίαιτας και τα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος.
  • Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι θερμίδες που μας δίνει ένα ποτό (χωρίς ζάχαρη) μπορούν να αντικατασταθούν στο καθημερινό διαιτολόγιο με τις θερμίδες που δίνουν δύο κουταλάκια του γλυκού λάδι.
  • Η ανάμιξη ενός ποτού με σόδα ή ανθρακούχο αναψυκτικό, προκαλεί ταχύτερη απορρόφηση του αλκοόλ και οδηγεί γρήγορα στη μέθη ή στη ζάλη. Το ίδιο συμβαίνει όταν το ποτό περιέχει ζάχαρη.
  • Η μπύρα, αν κει έχει λιγότερες θερμίδες από το κρασί σε ίση ποσότητα, επειδή περιέχει υδατάνθρακες και πίνεται γρηγορότερα παγωμένη και σε μεγαλύτερες ποσότητες από το κρασί, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατανάλωσή της.
  • Πολλές φορές επειδή τα συμπτώματα της μέθης είναι παρόμοια με αυτή της υπογλυκαιμίας, είναι πολύ πιθανό να δημιουργηθεί σύγχιση και να μην παρασχεθεί η κατάλληλη βοήθεια στον διαβητικό τη στιγμή που αυτός τη χρειάζεται.

Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις για τον διαβητικό στις κοινωνικές εκδηλώσεις;

Η σόδα, το μεταλλικό νερό με δύο σταγόνες λεμόνι ή λάϊμ, ο χυμός τομάτας ή καρότου, κοκτέϊλς χωρίς αλκοόλ, μπορούν κάλιστα να αποτελούν σωστή επιλογή σε μια κοινωνική εκδήλωση.
Όταν μια βραδινή έξοδος παρατείνεται, το ποτό θα πρέπει να καταναλώνεται αργά για να διαρκεί ενώ εάν η παράταση είναι μεγάλη, τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη είναι μια πιθανή και ανώδυνη επιλογή.

Μπορεί ένας διαβητικός να χρησιμοποιεί αλκοόλ στη μαγειρική;

Συνήθως η ποσότητα ενός αλκοολούχου ποτού που χρησιμοποιείται στη μαγειρική, δεν ξεπερνάει τις 1 – 2 κουταλιές της σούπας ανά μερίδα. Επίσης, το ποσοστό του αλκοόλ που μένει στο φαγητό είναι πολύ μικρό/μερίδα και εξαρτάται από τον τρόπο της μαγειρικής παρασκευής. Γι αυτό και η χρήση του στη μαγειρική δεν θεωρείται θερμιδικά υπολογίσιμη.

Με τι μπορώ να αντικαταστήσω ένα ποτό στο διαιτολόγιό μου;

Αλκοολούχο ποτό kcal Μπορεί να αντικατασταθεί με:
1 ποτήρι μπύρα(360 ml) 150 2 κ. γλ. λάδι + 2 φέτες ψωμί
1 ποτήρι ξηρό κρασί(120 ml) 80 2 κ. γλ. λάδι
1 ποτήρι ουϊσκυ (45 ml) 100 2 κ. γλ. λάδι
1 ποτήρι κονιάκ (45 ml) 75 1,5 κ. γλ. λάδι
1 ποτήρι γλυκό κρασί (120 ml) 105 2 κ. γλ. λάδι + ½ φέτα ψωμί

 

Με εκτίμηση        
Άννα Παπατζιάλα – Σιτζάνη