Φάρμακα και συσκευές χορήγησης
Τα άτομα με ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη, χρησιμοποιούν ινσουλίνη κάθε μέρα. Η ινσουλίνη είναι η καλύτερη και πιθανά η μόνη επιλογή όταν ούτε μια υγιεινή δίαιτα ούτε η άσκηση ούτε φάρμακα από το στόμα επαρκούν για να πετύχει κανείς φυσιολογικά επίπεδα...
Ινσουλινοεξαρτώμενος Διαβήτης
Αν έχετε ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη, σημαίνει ότι ο οργανισμός σας πλέον δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη. Αν δεν παίρνατε ινσουλίνη, το σάκχαρό σας θα ανέβαινε μέχρι που θα εμφανίζατε κετοξέωση. Κάνοντας ενέσεις ινσουλίνης, μπορείτε να ζήσετε μια υγιεινή, δραστήρια ζωή.
Παρασκευή Ινσουλίνης
Μέχρι το 1980 όλοι οι τύποι ινσουλίνης λαμβάνονταν από τα παγκρέατα αγελάδων και χοίρων. Αυτές οι ινσουλίνες είναι ακόμα σε χρήση, αλλά τα περισσότερα άτομα με διαβήτη χρησιμοποιούν σήμερα ανθρώπινη βιοσυνθετική ινσουλίνη, που παράγεται με τεχνολογία ανασυνδυασμού του DNA. Αυτό σημαίνει ότι μικροοργανισμοί, όπως οι ζυμομύκητες, έχουν προγραμματιστεί να φτιάχνουν ινσουλίνη που είναι πανομοιότυπη της ανθρώπινης.
Πώς δρα η ινσουλίνη;
Εφόσον ενεθεί, η ινσουλίνη φτάνει στην κυκλοφορία και μεταφέρεται μαζί με τη γλυκόζη (το σάκχαρο) στα κύτταρα του σώματος. Η ινσουλίνη δρα σαν κλειδί το οποίο κάνει τη γλυκόζη να περνάει μέσα στα κύτταρα. Αυτό μειώνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Τα κύτταρα του οργανισμού, όπως τα κύτταρα που σχηματίζουν τους μύες, χρησιμοποιούν τη γλυκόζη σαν καύσιμο. Μετά από ένα χρονικό διάστημα, η δράση της ινσουλίνης εξαντλείται και πρέπει να κάνετε και πάλι ένεση.
Τύποι Ινσουλίνης
Οι ινσουλίνες διαφέρουν στο πόσο γρήγορα αρχίζουν τη δράση τους, στο πότε κορυφώνεται η δράση τους και στο πόσο χρονικό διάστημα δρουν. Οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται περισσότερους από έναν τύπο ινσουλίνης για να ρυθμίσουν το σάκχαρό τους σε βάθος χρόνου. Οι συμβατικές ινσουλίνες που χρησιμοποιήθηκαν κατά κόρον τα τελευταία 20 χρόνια, διατίθενται σε 3 τύπους: ταχείας δράσης, ενδιάμεσης δράσης και έτοιμα μείγματα ινσουλινών.
Σήμερα αντικαθίστανται σταδιακά από τις σύγχρονες ινσουλίνες που ξεκίνησαν να κυκλοφορούν στα τέλη της δεκαετίας του 90.
Συμβατικές Ινσουλίνες
Πρόκειται για την ανθρώπινη βιοσυνθετική ινσουλίνη, που παράγεται με τεχνολογία ανασυνδυασμού του DNA. Αυτό σημαίνει ότι μικροοργανισμοί, όπως οι ζυμομύκητες, έχουν προγραμματιστεί να φτιάχνουν ινσουλίνη που είναι πανομοιότυπη της ανθρώπινης. Υπάρχει σε 3 τύπους, ωστόσο, επειδή χορηγούνται υποδόρια εμφανίζουν αρκετά μειονεκτήματα σε σχέση με τη δράση της ινσουλίνης στους φυσιολογικούς ανθρώπους.
Συμβατική Ινσουλίνη ταχείας δράσης
Οι ινσουλίνες ταχείας δράσης παρέχουν καλό έλεγχο του σακχάρου μετά από ένα γεύμα. Αρχίζουν να δρουν λίγο μετά την ένεση και η δράση τους κορυφώνεται μεταξύ 1 και 3 ωρών μετά την ένεση. Για τη μεγιστοποίηση της δράσης και την πρόληψη υπογλυκαιμίας είναι απαραίτητο να τρώτε το γεύμα σας περίπου μισή ώρα μετά την ένεση της ταχείας δράσης ινσουλίνης.
Συμβατική Ινσουλίνη Ενδιάμεσης δράσης
Σκευάσματα ενδιάμεσης δράσης όπως η ινσουλίνη ΝΡΗ, αρχίζουν τη δράση τους αργότερα και διαρκούν περισσότερο. Η ινσουλίνη ΝΡΗ αρχίζει να δρα μιάμιση ώρα μετά την ένεση και η δράση της διαρκεί έως και 24 ώρες.
Συμβατικά μείγματα ινσουλινών
Αν χρειάζεστε έναν συνδυασμό διαφορετικών ινσουλινών, οι προαναμεμιγμένες ινσουλίνες είναι ένας βολικός τρόπος να κάνετε τη θεραπεία σας. Είναι έτοιμα μίγματα ταχείας και παρατεταμένης δράσης ινσουλίνης σε διαφορετικές αναλογίες. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να ενέσετε κάθε τύπο ινσουλίνης χωριστά, αλλά μπορείτε να το κάνετε με μια ένεση.
Σύγχρονες Ινσουλίνες
Στα τέλη της δεκαετίας του 90 μια νέα γενιά τύπων ινσουλίνης άρχισε να εμφανίζεται σταδιακά, με βελτιωμένα φαρμακολογικά χαρακτηριστικά, που καλύπτουν σε σημαντικό βαθμό τις αδυναμίες των συμβατικών ινσουλινών. Στην νέα αυτή κατηγορία υπάρχουν επίσης 3 τύποι. Τα άτομα που ακολουθούν σήμερα θεραπεία με σύγχρονες ινσουλίνες αυξάνονται όλο και περισσότερο, έχοντας πλέον πλησιάσει και στην Ελλάδα τον αριθμό των ατόμων που χρησιμοποιούν συμβατικές ινσουλίνες.
Σύγχρονες Ινσουλίνες Υπερταχείας Δράσης
Μερικές φορές αναφέρονται και σαν γευματικές ινσουλίνες. Έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να διατηρούν τα πλεονεκτήματα των ινσουλινών ταχείας δράσης, αλλά ελαχιστοποιούν μερικά από τα μειονεκτήματά τους. Οι συμβατικές ταχείας δράσης ινσουλίνες τείνουν να συσσωματώνονται σε ογκώδη εξαμερή, ενώ οι σύγχρονες ινσουλίνες υπερταχείας δράσης δημιουργούν, μονομερή ή διμερή, πράγμα που τους επιτρέπει να απορροφώνται ταχύτερα. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να ενεθούν μαζί με τα γεύματα και όχι τριάντα λεπτά νωρίτερα. Ακόμη, μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας ανάμεσα στα γεύματα και κατά τις πρώτες μεταμεσονύκτιες ώρες συγκριτικά με τις συμβατικές ινσουλίνες ταχείας δράσης.
Σύγχρονες Ινσουλίνες μακράς δράσης
Μερικές φορές αναφέρονται και σαν βασικές ινσουλίνες. Η δράση τους διαρκεί περισσότερο γιατί απορροφώνται βραδύτερα και έτσι μια ένεση μπορεί να διαρκέσει 24 ολόκληρες ώρες.
Σύγχρονα μείγματα ινσουλινών
Η διαφορά τους από τα συμβατικά μείγματα είναι ότι παρασκευάζονται με βάση τις σύγχρονες ινσουλίνες υπερταχείας δράσης. Έτσι, μπορούν και αυτά να χορηγηθούν αμέσως πριν ή και λίγο μετά την έναρξη του γεύματος, ενώ εμφανίζουν και αυτά μειωμένο κίνδυνο νυκτερινής υπογλυκαιμίας.
Τύποι και δόση της ινσουλίνης
Κάθε άτομο με διαβήτη είναι διαφορετικό. Οι τύποι και η δόση της ινσουλίνης που χρειάζεστε εξαρτάται από το σωματικό σας βάρος, από το πόσο ασκείστε, από το τι τρώτε και από το επίπεδο του σακχάρου σας μέρα με τη μέρα. Οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται δυο ενέσεις ινσουλίνης για να κρατήσουν το σάκχαρό τους υπό έλεγχο.
Ινσουλίνη δυο φορές την ημέρα: Παράδειγμα
Ο καθένας είναι διαφορετικός και το ίδιο συμβαίνει και με τη θεραπεία του διαβήτη του. Ο γιατρός σας μπορεί να σας έχει συστήσει να ξεκινήσετε τη θεραπεία σας κάνοντας ινσουλίνη δυο φορές την ημέρα. Μπορεί να κάνετε για παράδειγμα ένα σύγχρονο μίγμα ινσουλίνης το πρωί και πριν το δείπνο. Η κατανομή της δόσης μπορεί να είναι μισή το πρωί και μισή πριν το δείπνο.
Ινσουλίνη τέσσερις ή περισσότερες φορές την ημέρα
Με τα χρόνια ο τρόπος ζωής σας μπορεί να αλλάξει. Οι συνήθειες του φαγητού και της άσκησης μπορεί να αλλάξουν με το χρόνο. Ακόμη και ο διαβήτης σας μπορεί να αλλάξει καθώς περνάνε τα χρόνια. Για να αντιγράψετε το φυσιολογικό μοντέλο έκκρισης ινσουλίνης όσο γίνεται πιο πιστά, ο γιατρός σας κάποια στιγμή μπορεί να σας συστήσει να κάνετε ινσουλίνη τέσσερις ή και περισσότερες φορές την ημέρα. Ένα παράδειγμα είναι να παίρνετε ινσουλίνη ταχείας δράσης πριν από κάθε γεύμα και παρατεταμένης δράσης πριν την κατάκλιση. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν ακόμη καλύτερο έλεγχο προσθέτοντας μια επιπλέον ένεση παρατεταμένης δράσης ινσουλίνης το πρωί – ο γιατρός σας θα σας βοηθήσει να αποφασίσετε αν αυτό είναι το καλύτερο για σας.
Αναπροσαρμόζοντας τη δόση ινσουλίνης μαζί με τα γεύματα
Όποτε αλλάζετε τη δίαιτα ή την άσκηση που κάνετε, ή αρρωσταίνετε μπορεί να χρειαστεί να αναπροσαρμόσετε την ινσουλίνη που κάνετε μαζί με τα γεύματα. Ο μόνος τρόπος για να διαπιστώσετε αν κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο είναι να μετράτε το σάκχαρό σας συχνά. Για παράδειγμα αν το σάκχαρό σας παραμένει ψηλό για μια χρονική περίοδο μπορείτε να προσθέσετε μερικές μονάδες στην συνηθισμένη προγευματική σας δόση. Ο γιατρός σας θα σας εξηγήσει πότε και πώς να το κάνετε αυτό.
Περιοχές ενέσεων
Η ινσουλίνη μπορεί να ενεθεί σε συγκεκριμένες περιοχές του σώματός σας. Ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει να κάνετε τις ενέσεις είτε στους μηρούς σας, είτε στην κοιλιά σας, είτε στους γλουτούς είτε στο επάνω μέρος των βραχιόνων. Να σιγουρευτείτε ότι εναλλάσσετε τα σημεία των ενέσεων μέσα στην ίδια περιοχή. Αλλιώς θα δημιουργηθεί ένα λίπωμα και η δράση της ινσουλίνης στο σάκχαρό σας θα είναι πιο δύσκολο να προβλεφθεί.
Η καλύτερη περιοχή για την ένεση της ινσουλίνης
Η ινσουλίνη μπαίνει στην κυκλοφορία γρηγορότερα από κάποιες περιοχές του σώματος σε σχέση με κάποιες άλλες. Γι’ αυτό το λόγο το σάκχαρό σας μπορεί να είναι διαφορετικό όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικές περιοχές. Γι’ αυτό το λόγο το καλύτερο είναι να μην αλλάζετε τις περιοχές που χρησιμοποιείτε. Οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν την κοιλιά για την ταχείας δράσης ινσουλίνη και τους μηρούς για την παρατεταμένης δράσης.
Πώς να κάνετε την ένεση της ινσουλίνης
Όταν κάνετε ένεση ινσουλίνης, η βελόνα πρέπει να μπαίνει αρκετά βαθιά ώστε να φτάσει στον ιστό κάτω από το δέρμα. Αν ο ιστός αυτός είναι λεπτός, η βελόνα μπορεί να τρυπήσει κάποιον μύα κατά λάθος. Τότε η ινσουλίνη απορροφάται ταχύτερα και η επίδραση στο σάκχαρό σας είναι πιο δύσκολο να προβλεφθεί. Η χρήση κοντής βελόνας, για παράδειγμα μήκους 6 mm, ή η χρήση περιοχής με περισσότερο λίπος, μπορεί να αποτρέψει κάτι τέτοιο.
Συσκευές Χορήγησης
Η διαβητολογική ομάδα μπορεί να σας βοηθήσει να διαλέξετε μια συσκευή χορήγησης που ταιριάζει στις ανάγκες σας και θα σας δείξουν πώς να τη χρησιμοποιείτε. Μπορεί να διαλέξετε μια πολλών χρήσεων συσκευή χορήγησης όπως ένα στυλό ινσουλίνης ή έναν δοσομετρητή ινσουλίνης. Αυτές χρησιμοποιούν φύσιγγες ινσουλίνης που περιέχουν ινσουλίνη για αρκετές ενέσεις. Μια προγεμισμένη σύριγγα ινσουλίνης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί αρκετές φορές. Με σύριγγα και φιαλίδιο πρέπει να τραβάτε ινσουλίνη πριν από κάθε ένεση. Η αντλία ινσουλίνης είναι μια άλλη εναλλακτική λύση.
Αποθηκεύστε την επιπλέον ινσουλίνη
Θα πρέπει να αποθηκεύετε την επιπλέον ινσουλίνη στο ψυγείο, αλλά όχι πολύ κοντά στο τμήμα της κατάψυξης και ποτέ στον καταψύκτη. Αν αποθηκευτεί σωστά, η ινσουλίνη θα διαρκέσει μέχρι την ημερομηνία λήξεως. Αυτό σημαίνει τουλάχιστον για έναν χρόνο. Η ημερομηνία λήξεως είναι τυπωμένη στην συσκευασία. Μην χρησιμοποιείτε ινσουλίνη της οποίας έχει περάσει η ημερομηνία λήξεως.
Η ινσουλίνη που χρησιμοποιείτε τώρα
Αν έχετε ξεκινήσει ένα φιαλίδιο ινσουλίνης, είναι καλύτερο να το φυλάγετε στο ψυγείο. Η ινσουλίνη σε στυλό ή προγεμισμένη σύριγγα μπορεί να συντηρηθεί σε θερμοκρασία δωματίου ή σώματος – κάτω από 25 βαθμούς Κελσίου – για 4 έως 6 εβδομάδες χωρίς προβλήματα. Ο ακριβής χρόνος που ο τύπος της ινσουλίνης σας μπορεί να βρίσκεται σε χρήση θα αναγράφεται στις οδηγίες στη συσκευασία. Πάντα να προστατεύετε την ινσουλίνη σας από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία και την υψηλή θερμοκρασία.