Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης
Τι σημαίνει το όνομα;
Ο όρος διαβήτης σημαίνει υπερβολική ούρηση και ο όρος σακχαρώδης προέρχεται από τη ζάχαρη. Στα προηγούμενα χρόνια, οι γιατροί διαγίγνωσκαν τον τύπο αυτό του διαβήτη από τη γλυκιά γεύση των ούρων των ατόμων με διαβήτη.
Τι συμβαίνει λάθος στον σακχαρώδη διαβήτη;
Ο σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια ισόβια κατάσταση που προκαλείται από έλλειψη ή ανεπάρκεια ινσουλίνης. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη - μια ουσία ζωτικής σημασίας που παράγει το πάγκρεας. Η ινσουλίνη δρα σαν κλειδί που ανοίγει τις πόρτες των κυττάρων για να επιτρέψει την είσοδο του σακχάρου (της γλυκόζης). Στον διαβήτη το πάγκρεας παράγει πολύ λίγη ινσουλίνη για να μπορέσει να βάλει όλη τη γλυκόζη από το αίμα στα μυϊκά και σε άλλα κύτταρα για την παραγωγή ενέργειας. Αν η γλυκόζη δεν μπορεί να μπει στα κύτταρα, συσσωρεύεται στην κυκλοφορία. Γι’ αυτό τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα χαρακτηρίζουν το διαβήτη. Περίσσεια ποσότητα σακχάρου απεκκρίνεται επίσης στα ούρα, εξ ου και η πρακτική της δοκιμής της γεύσης τα παλαιότερα χρόνια για τη διάγνωση της κατάστασης.
Τύποι του διαβήτη:
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι του διαβήτη: Ο τύπου 1 διαβήτης συνήθως εμφανίζεται στην παιδική ηλικία ή στην πρώιμη ενήλικη ζωή και απαιτεί πάντα θεραπεία με ενέσεις ινσουλίνης. Προκαλείται από το ανοσοποιητικό σύστημα του ίδιου του οργανισμού που καταστρέφει τα β- κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Ο τύπου 2 διαβήτης συνήθως εμφανίζεται βραδέως στους ενήλικες. Είναι προοδευτικά εξελισσόμενη κατάσταση και μπορεί μερικές φορές να αντιμετωπιστεί με δίαιτα και άσκηση, αλλά πιο συχνά ο τύπου 2 Διαβήτης μπορεί να απαιτεί αντιδιαβητική αγωγή και/ή ενέσεις ινσουλίνης.
Τι προκαλεί τον τύπου 2 διαβήτη;
Ο τύπου 2 διαβήτης (μη ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης - ΜΙΕΣΔ ή NIDDM) εμφανίζεται όταν τα β-κύτταρα στο πάγκρεας αρχίζουν να γίνονται ανεπαρκή και παράγουν πολύ λίγη ινσουλίνη για τις ανάγκες του οργανισμού. Αυτή η ανεπάρκεια γίνεται πιο αισθητή ακριβώς μετά το φαγητό. Επιπλέον, τα κύτταρα του οργανισμού ανταποκρίνονται λιγότερο στην ινσουλίνη. Σ’ αυτή την περίπτωση, παρόλο που εξακολουθείτε να παράγετε κάποια ινσουλίνη, δεν μπορεί να ασκήσει κανονικά τη δράση της.
Ποιοι διατρέχουν τον κίνδυνο να εμφανίσουν τύπου 2 διαβήτη;
Τα αίτια του τύπου 2 διαβήτη μπορεί να διαφέρουν από το ένα άτομο στο άλλο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αιτία είναι άγνωστη, αλλά μερικές περιπτώσεις μπορούν να αποδοθούν σε γενετικές ανωμαλίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις φαίνεται να υπάρχει γενετική βάση, καθώς ο τύπου 2 διαβήτης είναι κληρονομικός. Ο τύπου 2 διαβήτης εμφανίζεται στα άτομα της ίδιας οικογένειας. Διαγιγνώσκεται συχνά σε συγκεκριμένες εθνικές ομάδες. Ο τρόπος ζωής είναι επίσης σημαντικός στο να καθορίσει αν ένα άτομο με προδιάθεση να αναπτύξει τύπου 2 διαβήτη πρόκειται πράγματι να εμφανίσει το πρόβλημα. Είναι συνηθέστερος σε άτομα που ασκούνται ελάχιστα, ακολουθούν δίαιτα πλούσια σε λιπαρά ή σε θερμίδες και/ή είναι υπέρβαροι. Γυναίκες που εμφανίζουν διαβήτη κατά τη διάρκεια της κύησης (διαβήτης κυήσεως) έχουν μεγάλη πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη στη μετέπειτα ζωή τους.
Πριν εμφανιστεί ο διαβήτης
Πριν εμφανιστεί ο διαβήτης το σώμα σας αυτόματα κρατούσε τη γλυκόζη του αίματος στο σωστό επίπεδο. Και να πως γινόταν αυτό. Μετά από ένα γεύμα με πολλούς υδατάνθρακες, τα σάκχαρα απορροφώνται πολύ γρήγορα στην κυκλοφορία. Η ποσότητα του σακχάρου στο αίμα δεν πρέπει να ανεβεί πολύ ψηλά ή να πέσει πολύ χαμηλά. Δυο ορμόνες – η ινσουλίνη και η γλυκαγόνη – που παράγονται στο πάγκρεας εξασφαλίζουν τον καλό έλεγχο της γλυκόζης στο αίμα, ανεξάρτητα από το πόσο φάγατε ή το πόσο ασκηθήκατε.
Το σάκχαρο στο αίμα ανεβαίνει μετά το φαγητό
Το σάκχαρο στο αίμα ανεβαίνει μετά το φαγητό. Πριν εμφανιστεί ο διαβήτης, η ινσουλίνη εκκρίνονταν στην κυκλοφορία και πήγαινε μαζί με το σάκχαρο στα κύτταρα του οργανισμού. Η ινσουλίνη δρα σαν κλειδί. Ανοίγει πόρτες στα τοιχώματα των μυϊκών κυττάρων, καθιστώντας δυνατή την είσοδο του σακχάρου από το αίμα στο κύτταρο για την παραγωγή ενέργειας. Αυτό προκαλεί μείωση της γλυκόζης στο αίμα στα φυσιολογικά επίπεδα και πάλι. Πριν την εμφάνιση του διαβήτη το σάκχαρο του αίματος ήταν χαμηλότερο από 7 mmol/l ή 126 mg/dl το πρωί.
Φυσιολογικές τιμές για το σάκχαρο στο αίμα
Υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες που βοηθούν τους γιατρούς να διαγνώσουν το διαβήτη. Σύμφωνα με τις οδηγίες αυτές, οι άνθρωποι χωρίς διαβήτη έχουν σάκχαρο νηστείας όχι ψηλότερο των 6.0 mmol/l (110 mg/dl), μετά από ένα γεύμα το σάκχαρο δεν υπερβαίνει τα 7.8 mmol/l (140 mg/dl). Αν το σάκχαρο νηστείας είναι 7.0 mmol/l (125 mg/dl) ή περισσότερο και/ή ανεβαίνει πάνω από 11.1 mmol/l (200 mg/dl) μετά από ένα γεύμα, τότε τίθεται η διάγνωση του διαβήτη.
Άτομα που έχουν επίπεδα σακχάρου ενδιάμεσα των φυσιολογικών και των διαβητικών τιμών λέγεται ότι έχουν «διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη» (ΔΑΓ), μια κατάσταση που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη στο μέλλον. Ο γιατρός σας μπορεί να χρειαστεί να κάνει μια ειδική εξέταση για να θέσει την ακριβή διάγνωση.
Τώρα που έχετε τύπου 2 διαβήτη
Η ινσουλίνη δρα σαν κλειδί. Αλλά όταν έχετε διαβήτη, δεν μπορείτε να παράγετε αρκετά από αυτά τα κλειδιά για να ανοίξετε τις πόρτες που χρειάζονται στα κύτταρά σας. Όταν το σάκχαρο δεν μπορεί να φτάσει στους μύες και στα άλλα κύτταρα για να παράγει ενέργεια, αισθάνεστε κουρασμένος και αν το σάκχαρο δεν μπορεί να μπει στα κύτταρα για να χρησιμοποιηθεί, συσσωρεύεται στην κυκλοφορία του αίματος.
Σάκχαρο στα ούρα
Ούρα σχηματίζονται στους νεφρούς όταν καθαρίζεται το αίμα. Χωρίς επαρκή ινσουλίνη, η ποσότητα σακχάρου στο αίμα σας ανεβαίνει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Όταν συμβεί αυτό, μια ποσότητα σακχάρου ‘χύνεται’ μέσω των νεφρών στα ούρα. Το σάκχαρο που ‘χύνεται’ στα ούρα κουβαλάει και πολύ νερό μαζί του. Αυτό σας κάνει να διψάτε πάρα πολύ. Πίνετε πολύ και ουρείτε συχνά.
Αντιμετωπίζοντας το διαβήτη σας
Εφόσον έχει τεθεί η διάγνωση, στόχος σας πρέπει να είναι να κρατήσετε το σάκχαρό σας υπό έλεγχο. Αυτό θα σας βοηθήσει να αισθάνεστε ευχάριστα, να κάνετε μια φυσιολογική ζωή και να αποφύγετε τις χρόνιες επιπλοκές που συνδέονται με το διαβήτη. Ο κίνδυνος εμφάνισης επιπλοκών αυξάνεται όταν το σάκχαρο προγευματικά είναι πάνω από 6.0 mmol/l (110 mg/dl) και/ή αν το σάκχαρο 1.5-2 ώρες μετά το γεύμα είναι πάνω από 7.5 mmol/l (135 mg/dl). Πρέπει να θέσετε στόχους για το σάκχαρό σας μαζί με το γιατρό σας. Θυμηθείτε ότι κάθε βελτίωση των τιμών του σακχάρου σας θα μειώσει τον κίνδυνο των επιπλοκών.
Για να κρατήσετε το σάκχαρο του αίματός σας υπό έλεγχο, τώρα που έχετε διαβήτη, εσείς πρέπει να κάνετε ότι έκανε αυτόματα ο οργανισμός σας. Ο στόχος είναι να μιμηθείτε την έκκριση ινσουλίνης που είχατε πριν εμφανιστεί ο διαβήτης και να κρατήσετε το σάκχαρο στο αίμα σας όσο πιο κοντά στο φυσιολογικό γίνεται. Μπορεί να είστε σε θέση να κάνετε καλύτερη χρήση της ινσουλίνης που εξακολουθεί να παράγει ο οργανισμός σας βελτιώνοντας τη δίαιτα και τους χρόνους των γευμάτων σας καθώς και κάνοντας άσκηση και χάνοντας βάρος αν χρειάζεται. Αν τα μέτρα αυτά αποδειχθούν ανεπιτυχή μπορείτε να πάρετε φάρμακα που αυξάνουν την παραγωγή ινσουλίνης από το σώμα σας ή την ευαισθησία σας στην ινσουλίνη. Αν δεν είναι αποτελεσματικά ή αν ο οργανισμός σας είναι σε κατάσταση στρες, συμπεριλαμβανομένης και της αδιαθεσίας, μπορεί να χρειαστείτε ενέσεις ινσουλίνης.
Η ομάδα της φροντίδας του διαβήτη (διαβητολογική ομάδα)
Η ομάδα των ειδικών που θα σας βοηθήσουν να φροντίσετε το διαβήτη σας βρίσκεται συχνά στο νοσοκομείο, στο κέντρο υγείας ή στο ιατρείο. Αν όχι ο γιατρός σας θα δημιουργήσει τις συνδετικές οδούς με την ομάδα των ειδικών ώστε να έχετε εύκολη πρόσβαση στις συμβουλές και τη θεραπεία που χρειάζεστε. Στην ομάδα αυτή μπορεί να περιλαμβάνονται ο προσωπικός σας γιατρός, η νοσηλεύτρια του ιατρείου, ο διαιτολόγος, ο ποδίατρος και ο ψυχολόγος.
Άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες
Στα περισσότερα ιατρεία θα μπορέσετε να βρείτε φυλλάδια που μπορείτε να πάρετε μαζί σας και να τα διαβάσετε στο σπίτι με την ησυχία σας. Μπορεί επίσης να υπάρχει υποστηρικτική ομάδα στη γειτονιάς σας. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα φιλικό περιβάλλον υποστήριξης στο οποίο μπορείτε να συναντάτε άλλους και να μαθαίνετε πώς να αντιμετωπίσετε τον διαβήτη σας μοιραζόμενοι εμπειρίες και συμβουλές. Εκπαιδευτικά προγράμματα για το διαβήτη είναι τώρα διαθέσιμα για τους χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών, και ο γιατρός σας μπορεί να σας πληροφορήσει γι’ αυτά.