Η θεραπεία σας
Αν έχετε μη ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη, παράγετε κάποια ινσουλίνη, αλλά λιγότερη από όση χρειάζεστε. Η ινσουλίνη που παράγετε δεν δρα κανονικά. Αυτό σημαίνει ότι έχετε μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη.
Η σταδιακή προσέγγιση στη θεραπεία
Ο τύπου 2 διαβήτης είναι μια προοδευτική νόσος, πράγμα που σημαίνει ότι με την πάροδο του χρόνου το πάγκρεας θα παράγει όλο και λιγότερη ινσουλίνη. Για να κρατήσετε καλό έλεγχο του σακχάρου σας σ’ όλη τη διάρκεια του διαβήτη, η θεραπεία πρέπει να συμβαδίζει με τις ανάγκες σας σε ινσουλίνη. Για το λόγο αυτό, η αρχική στρατηγική που θα προτείνει ο γιατρός σας θα αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Η συνήθης σειρά των βημάτων περιγράφεται παρακάτω.
Ποια είναι τα βήματα;
Στα πρώιμα στάδια, ίσως να μπορείτε να κρατήσετε το σάκχαρό σας σε καλό έλεγχο απλά τρώγοντας και ασκούμενοι υγιεινά. Εφόσον αυτό πάψει να είναι αρκετό για τη διατήρηση το καλού γλυκαιμικού ελέγχου, ο γιατρός σας θα σας συστήσει να ξεκινήσετε ένα αντιδιαβητικό φάρμακο. Αυτό θα βοηθήσει στη διατήρηση αποδεκτών επιπέδων σακχάρου για μια επιπλέον χρονική περίοδο, αλλά αν το ψηλό σάκχαρο γίνει ξανά πρόβλημα, θα χρειαστείτε περισσότερα από ένα φάρμακα. Ενδεχομένως μερικοί άνθρωποι να χρειαστεί να κάνουν επιπλέον μια μικρή δόση ινσουλίνης μαζί με την από του στόματος θεραπεία τους, και μερικοί άλλοι να χρειαστεί να κάνουν μια πιο εντατική θεραπεία με ινσουλίνη.
Πόσο διάστημα θα μείνω στο κάθε βήμα;
Ο χρόνος για τον οποίο κάθε ένα από τα προηγούμενα βήματα μπορεί να ελέγξει το σάκχαρο είναι διαφορετικός για κάθε άτομο, κι έτσι η σύγκριση του εαυτού σας με άλλους ανθρώπους με διαβήτη δεν βοηθάει ιδιαίτερα. Η διαβητολογική ομάδα θα συζητήσει μαζί σας τις εναλλακτικές λύσεις, όταν χρειάζεται να πάτε στο επόμενο βήμα και θα σας βοηθήσει για να περάσετε από βήμα σε βήμα.
Ο ρόλος της δίαιτας
Πολλοί άνθρωποι διαπιστώνουν με το χρόνο, ότι η δίαιτα από μόνη της καθίσταται ανεπαρκής να διατηρήσει αληθινά καλό έλεγχο. Παρόλο που προχωρείτε στο επόμενο βήμα της θεραπείας, αυτό δεν σημαίνει ότι η δίαιτα δεν είναι πλέον σημαντική. Το αντίθετο μάλιστα! Τρώγοντας υγιεινά για όλη σας τη ζωή αυξάνετε το χρόνο που κάθε βήμα μπορεί να ελέγξει το σάκχαρό σας. Ελέγχοντας το βάρος σας ώστε να παραμένει μέσα στα όρια της υγιούς διακύμανσης δίνει στον οργανισμό σας τη δυνατότητα να μείνουν στο κάθε βήμα τον μεγαλύτερο δυνατό χρόνο.
Μαθαίνοντας για την υγιεινή δίαιτα
Ο καλύτερος τρόπος για να μάθετε να τρώτε υγιεινά για το διαβήτη σας, είναι να γνωρίζετε που μπορείτε να αναζητήσετε βοήθεια. Η ομάδα επαγγελματιών υγείας που φροντίζει το διαβήτη σας, θα σας δώσει πολλές πληροφορίες και υποστήριξη, μπορεί μάλιστα να σας παραπέμψει σε έναν ειδικό στο θέμα αυτό, έναν διαιτολόγο, που μπορεί να σας βοηθήσει να σχεδιάσετε τη σωστή δίαιτα για σας.
Φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην αντιμετώπιση του διαβήτη
Υπάρχουν πολλά διαφορετικά φάρμακα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη θεραπεία του τύπου 2 διαβήτη. Πολλοί διαφορετικοί όροι χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν τα φάρμακα αυτά ομαδικά. Μεταξύ αυτών είναι ‘αντιδιαβητικά φάρμακα’, ‘από του στόματος υπογλυκαιμικά’, και ΟΗΑ (από του στόματος υπογλυκαιμικοί παράγοντες) . Όλοι αυτοί οι όροι σημαίνουν το ίδιο, γι’ αυτό μην μπερδεύεστε! Θα χρησιμοποιήσουμε από εδώ και πέρα τον όρο ΟΗΑ μια που είναι και ο πιο σύντομος!
Τι είναι τα OHA;
Υπάρχουν διάφορες ομάδες OHA και τα ονόματα μερικών απ’ αυτές είναι περίπλοκα, αλλά το καθένα περιγράφει ένα φάρμακο ή μια ομάδα φαρμάκων που δρουν κατά τρόπο μοναδικό για κάθε ομάδα για τη μείωση του σακχάρου. Οι κύριες ομάδες ΟΗΑ είναι οι σουλφονυλουρίες (SUs), οι διγουανίδες, οι ευαισθητοποιητές ινσουλίνης (ή θειαζολιδινεδιόνες), οι αναστολείς των α-γλυκοσιδασών και οι ρυθμιστές της μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας.
Πώς δρουν τα ΟΗΑ;
Οι διάφορες ομάδες των OHA δρουν με διαφορετικούς τρόπους η μια από την άλλη. Το κοινό σημείο τους είναι ότι όλες αποκαθιστούν με κάποιο τρόπο την ανικανότητα του οργανισμού να παράγει και να χρησιμοποιήσει αρκετή ινσουλίνη. Μερικά διεγείρουν το πάγκρεας να παράγει περισσότερη ινσουλίνη, μερικά ελαττώνουν την ποσότητα της γλυκόζης που παράγεται από το ήπαρ, μερικά αυξάνουν την ευαισθησία των ιστών του οργανισμού στην ινσουλίνη και μερικά καθυστερούν την απορρόφηση της γλυκόζης από το έντερο. Αν ληφθούν σε περίσσεια ποσότητα, πολλά από αυτά μπορούν να προκαλέσουν υπογλυκαιμία.
Σουλφονυλουρίες (SUs) – πώς δρουν
Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει ουσίες όπως η γλιβενκλαμίδη, η γλικλαζίδη, η γλιπιζίδη, η γλιμεπιρίδη και η τολβουταμίδη. Τα φάρμακα αυτά κυκλοφορούν στην αγορά με διαφορετικά ονόματα από χώρα σε χώρα, αλλά ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας μπορούν να σας πουν αν στη θεραπεία σας περιλαμβάνεται μια σουλφονυλουρία. Όλες οι σουλφονυλουρίες διεγείρουν το πάγκρεας να εκκρίνει περισσότερη ινσουλίνη από αυτή που θα έβγαζε φυσιολογικά. Αυτό μπορεί να γίνει στον τύπου 2 διαβήτη γιατί παρόλο που το πάγκρεας δεν παράγει κανονικά αρκετή ινσουλίνη, λειτουργεί ακόμη σε περιορισμένο βαθμό και μπορεί να διεγερθεί για να αυξήσει την ποσότητα ινσουλίνης που εκκρίνει.
Σουλφονυλουρίες (SUs) – Ανεπιθύμητες Ενέργειες
Αφού οι SUs αυξάνουν (διεγείρουν) την έκκριση ινσουλίνης, υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας, αν δεν φάτε αρκετά στους σωστούς χρόνους. Τρώγοντας συχνά και κανονικά γεύματα θα μπορέσετε να το αποφύγετε αυτό. Αρχίστε τρώγοντας 3 πλήρη γεύματα και 3 σνακς κάθε μέρα. Ωστόσο, παίρνοντας ένα φάρμακο που αυξάνει τα επίπεδα ινσουλίνης είναι πιο εύκολο να πάρετε βάρος. Η αύξηση βάρους κάνει πιο δύσκολο τον έλεγχο του σακχάρου, γι’ αυτό είναι σημαντικό να προσέχετε το βάρος σας. Άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες των SUs δεν είναι συνηθισμένες και όταν συμβούν είναι συνήθως ήπιες. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν ήπιες στομαχικές ενοχλήσεις ή πονοκεφάλους.
Σουλφονυλουρίες (SUs) – ποιοι πρέπει να προσέχουν όταν τις παίρνουν;
Όπως συμβαίνει με πολλά φάρμακα, οι SUs πρέπει να αποφεύγονται από εγκύους ή γυναίκες που θηλάζουν. Κάθε άτομο που η λειτουργία του ήπατος ή των νεφρών του είναι πτωχή, πρέπει να αποφεύγει τις σουλφονυλουρίες. Ο οργανισμός αποβάλλει το φάρμακο μέσω αυτών των οργάνων, αν λοιπόν λειτουργούν προβληματικά, το φάρμακο δεν θα απομακρυνθεί επαρκώς και μπορεί να συσσωρευτεί στο αίμα. Άτομα με κετοξέωση πρέπει να αποφεύγουν τις SUs. Η κετοξέωση είναι πολύ σοβαρή κατάσταση και απαιτεί άμεση ιατρική βοήθεια. Πάντως είναι μάλλον δύσκολο να βρίσκεστε σε κετοξέωση και να μην καταλάβετε ότι δεν είστε καλά! Πριν ξεκινήσετε θεραπεία με μια σουλφονυλουρία η διαβητολογική ομάδα θα αποφασίσει αν είναι κατάλληλη θεραπεία για σας.
Διγουανίδες- Πώς δρουν
Η μόνη διγουανίδη σε χρήση αυτή τη στιγμή είναι η μετφορμίνη. Το εμπορικό της όνομα ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Έχει διαφορετικό μηχανισμό δράσης από τις σουλφονυλουρίες. Η μετφορμίνη μειώνει την ποσότητα της γλυκόζης που παράγεται από το ήπαρ και βοηθάει την είσοδο της γλυκόζης στους μύες, όπου αυτό χρειάζεται. Δεν σας βοηθάει να παράγετε περισσότερη ινσουλίνη και είναι δραστική σε άτομα μόνο με υπολειπόμενη έκκριση ινσουλίνης.
Διγουανίδες – Ανεπιθύμητες Ενέργειες
Η πιο κοινή ανεπιθύμητη ενέργεια με τη μετφορμίνη είναι οι γαστρεντερικές διαταραχές. Δυσφορία στο στομάχι, ναυτία, εμετός και αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου μπορεί να συμβεί, ειδικά αν ληφθούν υψηλές δόσεις. Επειδή η μετφορμίνη δεν αυξάνει την παραγωγή ινσουλίνης, η υπογλυκαιμία δεν εμφανίζεται συνήθως, όταν η μετφορμίνη χρησιμοποιείται μόνη της. Για τον ίδιο λόγο και η αύξηση βάρους δεν είναι συνηθισμένη. Αυτό κάνει τη μετφορμίνη μια πολύ καλή επιλογή για άτομα υπέρβαρα.
Διγουανίδες – ποιοι πρέπει να προσέχουν όταν τις παίρνουν;
Σε άτομα με φτωχή νεφρική λειτουργία, η μετφορμίνη μπορεί να επάγει επικίνδυνη οξύτητα στο αίμα. Αυτή η συγκεκριμένη μορφή οξέωσης λέγεται γαλακτική οξέωση. Η μετφορμίνη πρέπει να αποφεύγεται σε άλλες καταστάσεις όπου η γαλακτική οξέωση είναι επικίνδυνη, όπως λοιμώξεις, σοβαρή αφυδάτωση, καρδιακή ανεπάρκεια, αλκοολισμός, εγκυμοσύνη και θηλασμός. Πριν αρχίσετε θεραπεία με μετφορμίνη η διαβητολογική ομάδα θα καθορίσει αν αυτή είναι κατάλληλη θεραπεία για σας.
Ευαισθητοποιητές Ινσουλίνης - Πώς δρουν;
Μια σχετικά νέα ομάδα φαρμάκων είναι οι θειαζολιδινεδιόνες ή ευαισθητοποιητές ινσουλίνης. Παραδείγματα είναι η πιογλιταζόνη και η ροζιγλιταζόνη. Τα φάρμακα αυτά κυκλοφορούν στην αγορά με διαφορετικά ονόματα από χώρα σε χώρα, αλλά ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός σας μπορούν να σας πουν αν στη θεραπεία σας περιλαμβάνεται μια θειαζολιδινεδιόνη. Τα φάρμακα αυτά δρουν αυξάνοντας την ευαισθησία των κυττάρων του οργανισμού στις δράσεις της ινσουλίνης. Μπορεί επίσης να μειώνουν την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ. Οι ευαισθητοποιητές ινσουλίνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο σε συνδυασμό με SUs ή ινσουλίνη. Αντίθετα με τις SUs, δεν διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης.
Ευαισθητοποιητές Ινσουλίνης – Ανεπιθύμητες Ενέργειες
Η κλινική εμπειρία έως τώρα υποδεικνύει ότι οι ευαισθητοποιητές ινσουλίνης είναι καλά ανεκτοί και όταν χρησιμοποιηθούν μόνοι τους είναι δύσκολο να προκαλέσουν υπογλυκαιμία. Όμως η βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου συνοδεύεται από αύξηση βάρους. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ήπια αναιμία ή αυξημένα επίπεδα κάποιων ενζύμων στο αίμα έχουν μετρηθεί, υποδεικνύοντας ηπατική βλάβη. Στις περιπτώσεις αυτές οι ευαισθητοποιητές ινσουλίνης πρέπει να διακόπτονται. Η τρογλιταζόνη ενοχοποιήθηκε για σοβαρές ηπατικές βλάβες, γι’ αυτό και έχει πάψει πλέον να χρησιμοποιείται. Πάντως χρειάζεται προσοχή στον συνδυασμό των ευαισθητοποιητών ινσουλίνης με άλλα φάρμακα, όπως SUs ή ινσουλίνη γιατί στις περιπτώσεις αυτές ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας αυξάνεται.
Ευαισθητοποιητές Ινσουλίνης – ποιοι πρέπει να προσέχουν όταν τους παίρνουν;
Εφόσον οι διαθέσιμες θειαζολιδινεδιόνες απεκκρίνονται κυρίως από το ήπαρ, η προβληματική ηπατική λειτουργία μπορεί να προκαλέσει τη συσσώρευσή τους στο αίμα. Επίσης υπάρχουν σπάνιες αναφορές ηπατοτοξικότητας. Γι’ αυτό εξετάσεις αίματος για τον έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας θα απαιτηθούν με την έναρξη της θεραπείας. Ειδικές προφυλάξεις μπορεί να χρειαστούν στις προ εμμηνοπαυσιακές γυναίκες που παίρνουν αντισυλληπτικά και που έχουν σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Στις γυναίκες αυτές που δεν είχαν ωοθυλακιορρηξία, αυτή μπορεί να επανέλθει, και υπάρχει η πιθανότητα να επιστρέψει η γονιμότητα γι’ αυτό τα αντισυλληπτικά μέτρα είναι σημαντικά.
Αναστολείς α- γλυκοσιδασών – Πώς δρουν;
Οι αναστολείς α- γλυκοσιδασών, όπως η ακαρβόζη μειώνουν το σάκχαρο αναστέλλοντας το ένζυμο α- γλυκοσιδάση στο έντερο. Αυτό καθυστερεί την απορρόφηση των σακχάρων. Οι αναστολείς α- γλυκοσιδασών μειώνουν την απότομη αύξηση του σακχάρου που ακολουθεί ένα γεύμα. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο στον περιορισμό των χρόνιων διαβητικών επιπλοκών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνοι τους ή με μετφορμίνη ή SUs αν δεν επαρκούν από μόνοι τους για τον έλεγχο του σακχάρου.
Αναστολείς α- γλυκοσιδασών – Ανεπιθύμητες Ενέργειες
Ο μετεωρισμός μπορεί να είναι ενοχλητικό πρόβλημα για τα άτομα που παίρνουν αναστολείς α- γλυκοσιδασών . Τα σάκχαρα που δεν απορροφώνται στο έντερο, υφίστανται ζύμωση, παράγουν αέρια που μπορούν να προκαλέσουν δυσφορία. Ευτυχώς μειώνεται στους περισσότερους ανθρώπους με την πάροδο του χρόνου. Άλλη πιθανή ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η διάρροια. Οι αναστολείς α- γλυκοσιδασών είναι απίθανο να προκαλέσουν υπογλυκαιμία εκτός αν χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα που μειώνουν το σάκχαρο όπως μια SU. Στην περίπτωση αυτή είναι λογικό όσοι αντιμετωπίσουν τέτοιο πρόβλημα να έχουν μαζί τους γλυκόζη ή δεξτρόζη αφού η κανονική ζάχαρη δεν θα απορροφηθεί κανονικά. Η συντήρηση του βάρους με τους αναστολείς α- γλυκοσιδασών δεν θα πρέπει να είναι πρόβλημα.
Αναστολείς α- γλυκοσιδασών – ποιοι πρέπει να προσέχουν όταν τους παίρνουν;
Όπως συνήθως, άτομα με πτωχή ηπατική ή νεφρική λειτουργία, έγκυες ή γυναίκες που θηλάζουν θα πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό πριν χρησιμοποιήσουν αναστολείς α- γλυκοσιδασών. Μια ειδική ομάδα ατόμων που πρέπει να αποφεύγουν αυτά τα φάρμακα είναι άτομα με φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου. Η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος του Crohn είναι σοβαρές καταστάσεις που πρέπει να αντιμετωπίζονται από ειδικούς. Επειδή στις παθήσεις αυτές κύριο χαρακτηριστικό είναι η διαταραχές του εντέρου, οι αναστολείς α- γλυκοσιδασών δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται.
Ρυθμιστές Μεταγευματικής Υπεργλυκαιμίας – Πώς δρουν;
Μια άλλη ομάδα φαρμάκων που παρουσιάστηκε πρόσφατα, σχεδιασμένη ειδικά για την θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, είναι οι ρυθμιστές μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας, ο πρώτος από τους οποίους είναι η ρεπαγλινίδη. Φάρμακα όπως η ρεπαγλινίδη δρουν παρόμοια με τις SUs, διεγείροντας το πάγκρεας να εκκρίνει περισσότερη ινσουλίνη. Ωστόσο η ρεπαγλινίδη δρα με ταχύτερη έναρξη και βραχύτερη διάρκεια από τις SUs. Αυτό σημαίνει ότι το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται μαζί με τα γεύματα, πράγμα που επιτρέπει ευελιξία στην καθημερινή ζωή. Αυξάνει την έκκριση ινσουλίνης μόνο όταν χρειάζεται, για να βοηθήσει τον οργανισμό να καταναλώσει τη γλυκόζη που προσλαμβάνεται με κάποιο γεύμα. Συγκρινόμενη με τις SUs η ρεπαγλινίδη έχει μικρότερο κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Υπάρχουν στοιχεία ότι ο περιορισμός της αύξησης της γλυκόζης μετά το γεύμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευεργετικός.
Ρυθμιστές Μεταγευματικής Υπεργλυκαιμίας – Ανεπιθύμητες Ενέργειες
Οι ρυθμιστές μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας είναι γενικά καλά ανεκτοί. Εφόσον λαμβάνονται με τα γεύματα και έχουν βραχύτερη διάρκεια δράσης από τις SUs, είναι λιγότερο πιθανό η έκκριση ινσουλίνης να διεγερθεί όταν το σάκχαρο είναι χαμηλό και έτσι ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας με τη ρεπαγλινίδη είναι μειωμένος. Εφόσον δεν απαιτούνται σνακς και κανονικά γεύματα για την αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας, είναι ευκολότερη και η παρακολούθηση του βάρους.
Ρυθμιστές Μεταγευματικής Υπεργλυκαιμίας – ποιοι πρέπει να προσέχουν όταν τους παίρνουν;
Όπως με πολλά άλλα φάρμακα οι ρυθμιστές μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας πρέπει να αποφεύγονται από εγκύους ή γυναίκες που θηλάζουν. Επίσης άτομα με σοβαρές βλάβες της ηπατικής λειτουργίας πρέπει να τους αποφεύγουν αφού το φάρμακο μεταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ. Άτομα με κετοξέωση πρέπει να αποφεύγουν τους ρυθμιστές μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας. Η κετοξέωση είναι πολύ σοβαρή κατάσταση και απαιτεί άμεση ιατρική βοήθεια. Πάντως είναι μάλλον δύσκολο να βρίσκεστε σε κετοξέωση και να μην καταλάβετε ότι δεν είστε καλά! Πριν ξεκινήσετε θεραπεία με ρυθμιστές μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας η διαβητολογική ομάδα θα αποφασίσει αν είναι κατάλληλη θεραπεία για σας.