Συμβουλές για παιδιά με διαβήτη και το σχολείο
Βασικές πληροφορίες
Το παιδί με διαβήτη μπορεί να κάνει ότι ακριβώς και ένα παιδί χωρίς διαβήτη, με την προϋπόθεση ότι το προσωπικό του σχολείου κατανοεί και ακολουθεί την εκάστοτε συσταθείσα αγωγή.
| Στα περισσότερα παιδιά με διαβήτη εμφανίζεται ο διαβήτης τύπου 1 (αυτοάνοσος). Πρόκειται για εκείνη την κατάσταση κατά την οποία τα κύτταρα του παγκρέατος, που παράγουν ινσουλίνη, καταστρέφονται με αποτέλεσμα το πάγκρεας να σταματά να εκκρίνει αυτή την ορμόνη. Χωρίς ινσουλίνη το σώμα δεν μπορεί να μετατρέψει τις τροφές σε ενέργεια. Η μόνη θεραπεία είναι η αναπλήρωση της ινσουλίνης που λείπει χορηγώντας την εξωγενώς, δηλαδή με ενέσεις. |
 |
Η διατροφή και η άσκηση θα πρέπει να εναρμονίζονται με τη χορήγηση της ινσουλίνης προκειμένου να διατηρείται το σάκχαρο σε φυσιολογικά επίπεδα. Το παιδί με διαβήτη μπορεί να κάνει ότι ακριβώς και ένα παιδί χωρίς διαβήτη, με την προϋπόθεση ότι το προσωπικό του σχολείου κατανοεί και ακολουθεί την εκάστοτε συσταθείσα αγωγή.
Δεν υπάρχει ένας και μόνον τρόπος να αντιμετωπίσεις το διαβήτη. Το κάθε παιδί έχει τις ιδιαιτερότητές του. Έτσι, η έμπειρη θεραπευτική ομάδα εξατομικεύει την θεραπευτική αγωγή με βάση τις ανάγκες αλλά και τις προτιμήσεις του παιδιού και της οικογένειας.
Υπάρχει μια ποικιλία σκευασμάτων ινσουλίνης. Πολλά παιδιά κάνουν ένεση ινσουλίνης πριν το πρωινό και πριν το βραδινό. Παρ’ όλα αυτά, κάποια παιδιά μπορεί να χρειάζονται ινσουλίνη πιο τακτικά και κάποια άλλα να χρησιμοποιούν ακόμη και αντλία συνεχούς χορήγησης.
Αντίστοιχα λοιπόν με τα σκευάσματα ινσουλίνης υπάρχουν και διάφορα διατροφικά προγράμματα. Σύμφωνα με τις νεότερες απόψεις μας επιτρέπεται να είμαστε πιο «ελεύθεροι» όσον αφορά την διατροφή.
Προκειμένου να γίνει εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της θεραπευτικής αγωγής, μπορεί το παιδί να χρειαστεί να μετρήσει το σάκχαρό του μία ή και περισσότερες φορές ενόσω βρίσκεται στο σχολείο. Αυτό γίνεται με μετρητή σακχάρου που το παιδί φέρνει μαζί του στο σχολείο. Τα περισσότερα παιδιά μπορούν να μετρήσουν το σάκχαρο μόνα τους, μπορεί όμως να χρειάζονται κάποιον ειδικό χώρο για να το κάνουν. Κάποια παιδιά πάλι μπορεί να χρειάζονται επίβλεψη της διαδικασίας της μέτρησης, προκειμένου να υπάρχει η σιγουριά ότι τα σάκχαρο μετρήθηκε με ακρίβεια. Είναι καλό το παιδί να έχει μαζί του στο σχολείο ένα μετρητή σακχάρου έτσι ώστε σε περίπτωση αντιμετώπισης υπογλυκαιμικού επεισοδίου να ελεγχθεί το σάκχαρο. Οι γονείς πρέπει να μαθαίνουν στο προσωπικό του σχολείου που ασχολείται με την υγεία των παιδιών πώς να χρησιμοποιούν τον μετρητή σακχάρου. Έτσι εξασφαλίζεται η παροχή βοήθειας στο παιδί, όταν αυτό την χρειαστεί. Πόσο συχνά θα ελέγχει το παιδί το σάκχαρό του ή αν θα το ελέγχει στο σχολείο είναι αποφάσεις που λαμβάνουν το παιδί, η οικογένεια, ο γιατρός και το προσωπικό του σχολείου από κοινού.
Υπογλυκαιμία (χαμηλό σάκχαρο αίματος)
Καμιά φορά το παιδί που κάνει ινσουλίνη μπορεί να πάθει υπογλυκαιμία. Αυτό συμβαίνει συνήθως άμα δεν φάει όσο συνήθως, άμα του χορηγηθεί περισσότερη ινσουλίνη ή άμα ασκηθεί περισσότερο από όσο συνήθως, χωρίς να φάει ένα κολατσιό. Τότε το σάκχαρο του αίματος μπορεί να πέσει κάτω από 70 mg/dl και αυτό καλείται υπογλυκαιμία.
Αν το παιδί συνηθίζει να παίρνει κολατσιό, είναι πολύ βασικό να κάνει το ίδιο κάθε μέρα. Επίσης αν το παιδί δεν τελείωσε το κύριο γεύμα του (δεν έφαγε όλο του το φαγητό), τότε θα πρέπει να του δοθεί ένα συμπληρωματικό κολατσιό αργότερα, ώστε να αντικαταστήσει αυτό που δεν έφαγε. Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν τις ώρες που γίνονται τα διαλείμματα ώστε να σχεδιάζουν ανάλογα το κολατσιό. Αν κάποιο παιδί έχει συμπτώματα υπογλυκαιμίας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αμέσως. H υπογλυκαιμία ξεκινά αιφνίδια και εκδηλώνεται με εφίδρωση, αίσθημα κόπωσης, τρόμο, άγχος και ευερεθιστότητα. Σε καμία περίπτωση το παιδί δεν επιτρέπεται να περπατήσει και κυρίως να μείνει μόνο του. Θα πρέπει να έχει πάντα μαζί του ταμπλέτες γλυκόζης τις οποίες θα πρέπει να καταναλώσει σε περίπτωση υπογλυκαιμίας. Συνήθως τα συμπτώματα βελτιώνονται μέσα σε 10-15 λεπτά οπότε και το σάκχαρό του ανεβαίνει. Αν τα συμπτώματα δεν υποχωρήσουν επαναλαμβάνεται η λήψη γλυκόζης και επιπλέον τρώει κάτι ελαφρύ (σνακ). Αν δεν αντιμετωπιστεί η κατάσταση τότε το σάκχαρο του αίματος θα πέσει κι άλλο και το παιδί μπορεί να χάσει τις αισθήσεις του. Η απώλεια των αισθήσεων λόγω υπογλυκαιμίας είναι επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Υπεργλυκαιμία ( υψηλό σάκχαρο αίματος)
Μερικές φορές το σάκχαρο του αίματος είναι πολύ υψηλό. Αυτό προκαλείται αν το παιδί φάει περισσότερο από το σύνηθες, αν δεν κάνει αρκετή ινσουλίνη, αν δεν ασκηθεί όπως ασκείται συνήθως, αν αγχωθεί ή αν αρρωστήσει. Το υψηλό σάκχαρο δεν είναι επείγουσα κατάσταση, αφού μπορεί να χρειαστεί μία ή περισσότερες μέρες για να δημιουργήσει πρόβλημα. Οι γονείς ή οι κηδεμόνες πρέπει να ενημερωθούν αν το σάκχαρο αίματος κατά τη διάρκεια του σχολείου ανέβει πάνω από 250 mg/dl ή αν το παιδί έχει συμπτώματα υπεργλυκαιμίας, όπως:
- ναυτία και έμετος
- απόπνοια σάπιου μήλου
- γρήγορη και βαθιά αναπνοή
- λήθαργο και νωθρότητα
Ένα παιδί μπορεί να έχει από καιρού εις καιρό ανεξήγητα υψηλά ή χαμηλά σάκχαρα.
Χρήσιμες επισημάνσεις
- Θα πρέπει να επιτρέπεται στο παιδί να τρώει κάτι ελαφρύ και να επισκέπτεται την τουαλέτα όποτε το χρειάζεται, οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια της ημέρας
- Δε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν άρρωστο ή διαφορετικό, αλλά σαν ένα φυσιολογικό παιδί που πρέπει να ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα προκειμένου να αναπληρώσει την αδυναμία του παγκρέατος να παράγει ινσουλίνη
- Το προσωπικό του σχολείου θα πρέπει να γνωρίζει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει σε περίπτωση υπογλυκαιμίας
- Το παιδί ή και οι γονείς θα πρέπει να ενημερώνονται από πριν για περιπτώσεις που το παιδί πρόκειται να ασκηθεί περισσότερο ή να φάει κάτι ιδιαίτερο μέσα στην τάξη
- Τα ιατρικό ιστορικό του παιδιού θα πρέπει να είναι γνωστό (π.χ. αλλεργίες, συνυπάρχουσες νόσοι κλπ)
- Το προσωπικό του σχολείου θα πρέπει να έχει στη διάθεσή του επείγοντα τηλέφωνα και ονόματα
- Να δίνεται η άδεια και να υπάρχει η κατάλληλη ενημέρωση και εκπαίδευση του προσωπικού για αντιμετώπιση πιθανής σοβαρής υπογλυκαιμίας (χορήγηση γλυκαγόνης)
- Να παρέχεται από τους γονείς οποιαδήποτε πληροφορία που αφορά το παιδί και θα πρέπει να την γνωρίζει το προσωπικό του σχολείου